‘Laat horen waar je vandaan komt’

14 februari 2008 om 00:00 Voorlezen Nieuws SLIEDRECHT – Huib Kraaijeveld (64) is er veel aan gelegen dat de Sliedrechtse Baggerhistorie èn het plaatselijke dialect vastgelegd worden voor het nageslacht. Hij weet beide passies bijzonder goed te combineren en uit te dragen middels de Werkgroep Dialect van de Historische Vereniging en het zangduo ‘De Kraaijen’, dat hij samen met zijn zus Nell vormt. ,,Eigenlijk is het al in de eerste klas van de HBS begonnen”, vertelt Huib. “ Mijn leraar Nederlands was een echte Brabander met een zachte ‘g’ en ik mocht in het ‘Slierechs’ voordragen. In het personeelskrantje ‘Het Zeskant’ van scheepswerf De Klop, waar mijn opa werkte, stonden af en toe gedichten van Gé de Gé (Gijs de Gruijter). Hij schreef vooral over de mensen op de werf, heel leuk en herkenbaar.” Huib is De Gruijter altijd als zijn inspirator blijven zien. Maar ook Vlaamse gedichten boeien hem. Vooral het werk van Guido Gezelle en Stijn Streuvels spreekt hem aan. ,,Het gaat vaak over het buitenleven. Ik kon vroeger geobsedeerd met m’n neus boven een sloot hangen om een kikkertje of een schrijvertje te bekijken.” Vanaf 1961 zit Huib in het baggerwerk. ,,Vooral in die begintijd werkte je met alleen plaatsgenoten en de voertaal was ‘Slierechs’. Er was nog geen TV aan boord, dus ’s avonds werd een potje gekaart en flink ‘gemauwd’: alle geboorte-, huwelijks- en overlijdensadvertenties uit de toenmalige Merwestreek met elkaar doornemen en kijken ‘van wie dat er een was’.” In 1979 is Huib bij de vakbond gaan werken. ,,Eind jaren ’80 was het een hele goeie tijd en ik wilde het sociale verhaal van vòòr de eerste wereldoorlog vastleggen, want toen was het bepaald geen rozengeur en maneschijn.” De mensen werden thuis bezocht met een cassetterecorder en een ‘spraakwatertje’. ,,Eerst de ‘echte ouwe mannechies’ daarna andere leeftijdgroepen en later ook de vrouwen van de baggeraars.” In 1992 werden de interviews uitgewerkt en uitgegeven ter gelegenheid van het 90-jarig bestaan van de FNV: ‘Geen Zand. Geen Eten’. Huib spreekt zelf meestal tamelijk Sliedrechts: ,,Je moet niet bewust plat gaan praten, maar er is niks op tegen dat je laat horen waar je vandaan komt. Schrijven doe ik zoals je denkt, voor het vaderland weg. Ik heb er wel altijd een puzzelwoordenboek bij liggen om synoniemen op te zoeken. Mijn vader kon ook goed in dialect schrijven. Ik denk geregeld: Potverdrie, ik wou dat ik het aan mijn vader kon vragen. De ‘Slierechse baggermannen’ sterven uit.” Huib heeft een periode in zijn leven gehad waarin hij veel droomde. ,,Ik was alles uit mijn vroegere leven aan het herbeleven. Al die mensen kwamen ‘full color’ weer langs. Ik kreeg het advies die dromen op te schrijven. En eigenlijk is het toen begonnen met ‘Aorie, onze Meulebaos’.” Die ballade verhaalt van schipper Aorie mè z’n hoedjie en z’n bonker en dà touwchie om z’n broek. Koffie uit ’n kroesie dat saeves ’n baksie blubber leek. En hij at z’n praksie uit ’n schaoltjie. Het lied eindigt met: ‘Ik zou Aoie ’t liefst omschrijve as ’n zonnechie med ’n wolk’.” Inmiddels hebben Huib en zijn zus een repertoire met ruim vijftig van dit soort juweeltjes. ,,Ook Nell zingt en schrijft liedjes en is tevens ‘mijn band’ met haar accordeon en ukelele. De ‘versies’ gaan vooral over de ‘Klaaine dinger’ van vroeger.” Zoals ‘Bè jij ok in ’t baggerdurp gebore’, ‘Slôôtjie springe’ en ‘Ze gong d’r vandeur’. Op verzoek van onder andere de burgemeester, een echte fan, maakte het duo vaak gelegenheidsliederen. Voorbeelden zijn: ‘Ons nieuwe Gemêêntekantoor’ bij de opening daarvan en ‘Bedankt Blijenbaareg’ ter gelegenheid van het afscheid van de wethouder. Op eigen initiatief schreef Huib protestsongs waar de voorgangers van Boevée misschien niet altijd even blij mee waren. Bijvoorbeeld de ‘Vuilestort’ en de ‘Bonkelaer Ballaode’: ‘Opao, kijk ik vong wà foto’s, Plaetjies van de Bonkelaer. Vroeger was ‘t ’n theaoter. Nou staot ’t daer vol med oto’s, En parkiete, echt ’t is waer. Gemêênte grijp is in! Dut het gêên zin’. ‘De Kraaijen’ brachten in 2005 onder auspiciën van de Historische Vereniging ‘Maondag Wasdag’ uit; een CD met twaalf zelfgecomponeerde Sliedrechtse ballades. Huib is in contact gekomen met de Werkgroep Dialect doordat hij de ‘Slierechse stuksies’ in de Merwestreek altijd las. ,,Ik ging soms bij hen te rade. Later werd ik gevraagd de projectgroep te komen versterken.” Vanaf 1993 maakt hij er deel van uit. Op het moment is men in de verzamelfase voor een uitgave met de voorlopige werktitel ‘Baggertaol’: woorden, uitdrukkingen en termen vanuit de Baggerwereld. Ook wordt gewerkt aan het opzetten van een database ‘Van hier tot gunter’ als digitale aanvulling op het woordenboek ‘Slierechs van A tot Z’ dat in 2006 uitkwam. Wie meer wil weten over het ‘Slierechs diëlect’ kan contact opnemen met Huib Kraaijeveld, telefoonnummer 0184-417056. Nadere informatie over de dialectgroep en haar uitgaven is te vinden op www.historie-sliedrecht.nl. Huib Kraaijeveld is info aan het verzamelen voor de volgende uitgave van de Dialectgroep: ‘Baggertaol’.