Van hier en daar, van overal - School in Sliedrecht en de 40 orgels van Naber...

De eerste school in Sliedrecht stond in het centrum en was tegen de Grote Kerk aangebouwd.

Op de foto ziet u in het midden de voordeur. Aan de linkerzijde de drie ramen met de luiken (blinden) ervoor was de school. Aan de rechterzijde van de voordeur woonde het hoofd der school of te wel, de schoolmeester. De schoolmeester had meerdere functies. Hij gaf les op school, maar diende ook als koster en voorzanger in de kerk in de periode dat de kerk nog niet voorzien was van een orgel. 

De foto is uit 1920 en komt uit het archief van de Historische Vereniging Sliedrecht. In het jaar 1874 werd de zogenaamde Kinderwet van Samuel van Houten aangenomen. De wet verbiedt fabrieksarbeid voor kinderen onder de twaalf jaar terwijl gemeenten lokaal de leerplicht mochten invoeren voor kinderen tussen de acht en twaalf jaar. Later in 1917 werd een grondwetswijziging aangenomen, genaamd ‘De Pacificatie van 1917’. Een maatschappelijk compromis waarmee een einde kwam aan de jarenlange schoolstrijd in Nederland. Het bijzonder onderwijs verkreeg evenveel recht op financiële steun van de overheid als het openbaar onderwijs. Het bijzonder onderwijs in Nederland is op een unieke manier geregeld. Soortgelijke systemen komen in andere landen wel voor, maar zijn niet altijd even uitgebreid of wettelijk geregeld als in Nederland.  

Vorige week, beste lezer, zag u in deze krant een foto van het Naber orgel en kon u lezen over de  speciale excursies met schoolkinderen in onder meer de Grote Kerk. Het orgel, gebouwd in 1852 door Carel Frederik August Naber, heeft een uitzonderlijk mooie klank. Alleen al de aanblik van het instrument is indrukwekkend. Naber heeft in de periode tussen 1827 en 1860 zeker veertig orgels gebouwd in Nederland. Eén van deze orgels werd gebouwd in 1840 voor de Hervormde Kerk in Paramaribo. Tussen Europa en Zuid-Amerika is het schip, met het orgel aan boord, in zwaar weer terecht gekomen en gezonken. De gevolgen van deze scheepsramp zijn tot nu toe nog niet te achterhalen. Registers van scheepsrampen in 1840 zijn nagezocht, maar tot nu zonder resultaat. 

Koning Willem II liet Naber een nieuw orgel bouwen. Willem II nam de kosten voor zijn rekening. 

Het schip, met het nieuwe orgel, is zonder problemen de oceaan overgevaren en veilig aangekomen. Dit Naber orgel staat  sinds 1846 in de zogenaamde centrum kerk in Paramaribo. 

‘t Schrijverke