Echt Sliedrechts: Struikelsteen nummer 42

Zaterdag 2 mei werd in Sliedrecht de 42e Struikelsteen geplaatst. In het trottoir, tussen de wortels van de karakteristieke kastanjebomen aan de Stationsweg 165. Daar woonde in 1943 Kees de Kok. Hij was 53 jaar en werkte op scheepswerf De Merwede in Hardinxveld-Giessendam. Op 29 april deed hij mee met wat later genoemd werd de ‘April-meistaking’. Maar liefst 500.000 Nederlanders legden het werk neer uit protest tegen de nieuwste maatregel van het gehate Naziregime. De Duitsers hadden namelijk 300.000 mannen opgeroepen om te gaan werken voor Hitlers wapenproductie in Duitsland. Dit was voor velen de druppel. De opstand begon in de metaalfabriek Stork in Hengelo (O.) en breidde zich als een olievlek uit over het land. In een lezing op 1 mei in de Sliedrechtse bibliotheek legde historicus Hans Morrsinkhof in een boeiend verhaal uit hoe dit ging, en wat de gevolgen waren.

De bezetter drukte deze opstand snel, wreed en genadeloos de kop in. Rauter, leider van de SS, liet op allerlei plekken mannen oppakken en lukraak een aantal van hen doodschieten. Dit gebeurde na een ‘Standgericht’, een schijnproces in Rotterdam. Ook De Kok, die maandag 3 mei weer op zijn werk verscheen, werd opgepakt, en dezelfde avond veroordeeld en terechtgesteld. De Duitsers lieten zo snel mogelijk bekend maken dat hij en anderen waren geëxecuteerd. De plaats van executie werd niet vermeld; er wordt vermoed dat De Kok op de Waalsdorpervlakte is vermoord en daar ook begraven ligt, maar zijn lichaam is nooit gevonden. Morssinkhof benadrukte dat de daad van verzet van De Kok gezien moet worden als een heldendaad. Een daad van verzet. Tegen een hoge prijs.

Bij de lezing van Morssinkhof, en bij de steenlegging, waren diverse neven en nichten van De Kok aanwezig. Enkelen van hen beschreven dit als een emotionele bijeenkomst. Daarbij was ook Laurens Koppelaar aanwezig, die het verhaal van De Kok onder de aandacht heeft gebracht.

Voor mij als nieuw bestuurslid van de Stichting Struikelstenen Sliedrecht was het de eerste keer dat ik als bestuurslid een steenlegging bijwoonde. Nog steeds komen er verhalen over de oorlog boven water. Ik ben blij dat de herdenking op 4 mei bijgewoond wordt door veel jongeren en kinderen. Opdat wij niet vergeten…

Of, zoals de bekende dichter Van Randwijk schreef:

‘Een volk dat voor tirannen zwicht,

zal meer dan lijf en goed verliezen.

Dan dooft het licht.’

Geert van Dijk