Van hier en daar, van overal - Rivierdijk 623-633

Dit gebouw kennen we als het appartementsgebouw De  Sociëteit. Deze naam is ontleend aan een vroegere bestemming van het gebouw. Namelijk in het jaar 1814 werd de Sliedrechtse Sociëteit opgericht met de naam ‘Ken U Zelven’ en nog altijd bestaat. In hetzelfde gebouw werd in 1843 de Vrijmetselaarsloge ‘Aurora’ opgericht en in juni 1929 in ruste is gegaan op het Groot Oosten, zo noemt men dat in die kringen. Het spreekgestoelte van de Sliedrechtse loge stond ooit in het Sliedrechts Museum en is op een min of meer onbewaakt moment ondergebracht bij de Loge ‘Orde en Vlijt’ te Gorinchem. 

Het gebouw uit 1778 kent een rijke historie en verkreeg de naam Logementsgebouw ‘De Harmonie’. Een strategische locatie, immers er tegenover, in de rivier de Merwede, lag het aanlegsteiger van de Fop Smit veerdienst, de verbinding tussen Gorinchem en Rotterdam.

De opdrachtgever van het huis was Wouter de Landgraaf, van beroep herbergier en gerechtsbode. Hij was de assistent van de Schout en Schepenen die in dit gebouw vergaderde en besliste over vestigingen, overdrachten van land, verkopingen, verpachtingen en wat voorts aan de orde kwam. Het gebouw had eveneens de functie van rechthuis en bij tijd en wijle trad een reizende rechter aan voor zaken van bepaalde omvang. 

Tussen 1882 en 1866 is het noordelijk gedeelte van het pand afgebrand. Het resterende zuidelijk  gedeelte werd in het jaar 1886 afgebroken. In 1887 is op dezelfde plaats nieuwbouw verrezen. Zo staat in de Merwebode van 1890 een advertentie van Notaris Slotenmaker te Sliedrecht dat het pand op 21 en 28 oktober 1890 ter veiling gebracht zal worden. In deze advertentie wordt gesproken van ‘een geheel naar de eischen des tijds gebouwd huis, voorzien van gas en waterleiding’, voor die tijd heel modern. Tijdens de veilingdagen diende zich geen kopers aan zodat de opdrachtgever van de herbouw, de heer C.C. Bot, besloot het pand te gaan verhuren. 

Op een oude kaart uit 1832 wordt de locatie aangeduid als het ‘Oude Rechthuis’, gelegen aan het 31e Weer, met de afmeting van 11 meter breed en 21 meter lang. Vóór het jaar 1778 zou op de plaats van het gebouw of in de directe omgeving, een rechthuis zijn geweest in het ambacht ‘Naeltwijck’. Te lezen valt ook dat het in 1778 gebouwde pand in de jaren 1789 en 1790 voor belastingen werd aangeslagen voor een bedrag van vier guldens, negentien stuivers en zes penningen per jaar. 

‘t Schrijverke