Sliedrecht in oorlogstijd - De moord op Jo Mussert in Sliedrecht

SLIEDRECHT Op 14 mei 1940 vond er in ons een dorp een gebeurtenis plaats die veelvuldig de krant haalde. Namelijk de moord op Overste Mussert in het gebouw van het Gemeentelijk Energie Bedrijf (G. E. B.), Kerkstraat 10.

door Laurens Koppelaar

De vanwege zijn militaire functie als Overste Mussert bekendstaande Adrianus (Jo) Mussert, was de oudere broer van NSB-leider Anton Mussert. Jo Mussert was een echte beroepsmilitair en had er al een hele carrière in het leger opzitten toen hij werd benoemd tot depot- en kantonnementscommandant van Dordrecht.

Het Nederlandse leger trok zich op 13 mei 1940 terug uit Dordrecht omdat de situatie in Dordrecht niet langer houdbaar was en de Duitsers steeds verder optrokken. Of Mussert dat te verwijten valt, daar wordt door historici verschillend over gedacht. Datzelfde geldt ook voor de vraag wat nu de echte aanleiding was die leidde tot zijn moord en of de betrokken kapitein en luitenant hier schuld aan hebben. Ik laat dat in dit verhaal verder rusten en ik neem u mee naar het moment van de moord aan de hand van citaten uit het getuigenverslag van de Sliedrechtse politieagent De Roon zoals hij dit later verklaard heeft tegenover de Sliedrechtse politie-inspecteur Tienstra.

“Zoodra de eerstbinnengetredene officier in de geopende deur van het kantoor stond, hoorde ik hem roepen: “handen op”. Hierop zag ik eenige officieren met omhoog geheven handen in de werkkamer staan. Hierop vroeg de eerst binnengetredene, terwyl hy de revolver gericht hield: “wie is hier Overste Mussert”. Een der binnen zynde officieren, die ik door het openstaan van de deur niet kon zien, riep: “ik”. Daarop zeide dezelfde officier: “gaat u mee, ik moet u arresteren”. Hierop zeide de officier, zich noemende Mussert, : “wie heeft u daartoe opdracht gegeven en wie is u”. Het antwoord luidde: “ik zelf en ik ben kapitein. … Hierop volgde een naam, die ik ben vergeten.

Hierop volgde een heel gesprek tussen Overste Mussert en meerdere aanwezigen in het kantoor. “Hierop riep de in de hall staande officier, dreigend met revolver in de richting van de Overste Mussert: “handen op”. Overste Mussert bracht zyn handen evenwel niet omhoog, doch ging in front naar de zich in de hall bevindende officier staan, vragende: “wie bent u?”. De aangesprokene antwoordde: “Ik ben Luitenant…. “. Waarop een naam volgde, die ik ben vergeten. Overste Mussert had ter hoogte van de buik, beide handen plat tegen zyn kleeding gedrukt. Of Overste Mussert zyn handen heeft bewogen of niet, weet ik niet, doch plotseling schoot de in de hall staande Luitenant, meerdere malen in de borst van Overste Mussert, die kermend in elkaar zakte en door een paar officieren werd gegrepen en op de grond gelegd.”

De Roon meldt zich hierna bij Tienstra en samen gaan zij naar het G. E. B. gebouw waar zij de gewonde Overste Mussert aantreffen: “Op de vraag van my, inspecteur, of Overste Mussert wist, wie op hem geschoten had, antwoordde hy: “twee officieren die bij majoor de Bieze (of de Bie) (dit kon ik niet verstaan) van de wielryders waren”.”

“Op myn vraag wie aanwezig waren tydens de schoten werden gelost, antwoordde Overste Mussert: “Majoor De Boer, Kapitein Van der Mark, en Kapitein Van der Flier”. Overste Mussert voegde hieraan toe: “die kennen den dader. Zy moesten my hebben, omdat ik Mussert heette. Toen ik Dordrecht wilde verdedigen, zyn zy teruggetrokken, zy wilden zich wreken”.

Een arts wordt gewaarschuwd en binnen een enkele minuten was huisarts Folmer aanwezig die Overste Mussert naar het ziekenhuis in Gorinchem liet brengen. Overste Mussert overleed nog diezelfde avond aan zijn verwondingen en werd in Gorinchem begraven. Hij werd postuum gerehabiliteerd en zijn weduwe ontving een schadevergoeding. Op 21 juni 1940 werden kapitein Bom en luitenant Kruithof opgepakt en in 1942 tot respectievelijk tot 10 en 20 jaar celstraf veroordeeld. Na de bevrijding kwamen ze beide weer vrij.