Centrum voor Spoedeisende Psychiatrie: als het écht niet anders kan

SLIEDRECHT Mensen met spoedeisende psychiatrische klachten krijgen in onze regio zorg van Yulius. ,,Het liefst helpt Yulius cliënten zo veel en zo lang mogelijk in hun eigen omgeving of poliklinisch”, vertelt teammanager zorg Frans Hoogland van het Centrum voor Spoedeisende Psychiatrie (CSP) van Yulius in Sliedrecht. ,,Pas als het echt niet anders kan, wordt een cliënt hier in het CSP opgenomen.”

Het CSP is sinds 12,5 jaar het enige in zijn soort voor volwassenen in de regio Zuid-Holland Zuid. ,,Op deze locatie behandelen we mensen met psychiatrische problematiek die zo hoog oploopt, dat het ernstig ontwrichtend is voor de cliënt en de omgeving”, aldus Hoogland. ,,In iets meer dan de helft van de situaties is het verblijf onvrijwillig, omdat er anders gevaar kan ontstaan. In die gevallen is een machtiging nodig van een rechter of een crisismaatregel van de burgemeester.” Voor minderjarigen heeft Yulius een soortgelijk centrum met dezelfde regiofunctie, dat staat in Barendrecht.

ACUTE CRISIS

Honderd bedden telt het CSP in de Wilhelminastraat. ,,We zijn een kliniek waar cliënten opgenomen zijn zolang het nodig is, maar liefst zo kort mogelijk”, licht Hoogland toe. ,,Er wonen hier dus geen mensen, net zo min als in een ziekenhuis.” Bij de opgenomen cliënten is sprake van een crisissituatie die acuut gaande is, dreigt te ontstaan of net achter de rug is. Cliënten worden veelal verwezen door onder meer de spoedeisende hulp, de huisarts of de politie. Er zijn zes afdelingen, passend bij de aard en ernst van de situatie en omstandigheden zoals leeftijd en andere zorgbehoeften.

Vijf van de zes afdelingen zijn gesloten: je kan er als cliënt niet zonder afspraken zelf af. Hoogland: ,,Alleen op de medium care voor zelfredzame cliënten kan dat. Daar zijn cliënten opgenomen die bijvoorbeeld uitstromen uit intensievere zorg of het thuis even niet redden maar wel met vrijheid kunnen omgaan.” De meest complexe en zware zorg van het CSP wordt geboden op de High & Intensive Care. Hoogland: ,,Van alle aandoeningen die je binnen de psychiatrie kunt onderscheiden, zien wij hier de uitersten. Zo kunnen onze cliënten een ernstige psychose hebben, of een paranoïde of manische fase doormaken, of zeer depressief en suïcidaal zijn. Het zijn klachten waar veel mensen in lichtere vorm mee kampen en die in feite een uitvergroting zijn van gemoedstoestanden die we allemaal hebben. Bij onze cliënten is het tijdelijk zó ernstig dat ze zich soms niet van hun situatie bewust zijn of gewelddadig kunnen zijn.”

EERDER INGRIJPEN

Voor de meest ingewikkelde situaties heeft het CSP binnen de High & Intensive Care-afdeling twee zogenoemde extra beveiligde kamers (EBK’s), waar een cliënt tijdelijk kan worden geïsoleerd. ,,We maken daar tegenwoordig veel minder en korter gebruik van dan vroeger”, legt Hoogland uit. ,,Nu kunnen we vaak al eerder ingrijpen en er zijn betere behandelmethoden. Maar ook wanneer het echt nodig is, laten we de cliënt in isolatie niet alleen en wordt steeds zorgvuldig afgewogen of het nog nodig is.” Een EBK weerspiegelt nog wel een beetje het ouderwetse beeld dat veel mensen bij een psychiatrische kliniek hebben.

Er staan alleen de meest basale meubelstukken. Het glas van ramen en deuren is dik. De cliënt krijgt indien nodig niet-scheurbare kleding aan. Hij of zij kan zich nergens aan verwonden, omdat er niets vast te pakken is. ,,Ook voor zorgverleners is de EBK intensief”, schetst Hoogland. ,,Je sluit de deur achter iemand die dat in veel gevallen niet wil, of zich verzet. Maar soms vragen cliënten er juist om, uit zelfbescherming. Het werken hier is bijzonder en kan onvoorspelbaar zijn. Het is niet voor iedereen weggelegd, maar áls het bij je past, kun je hier een grote bijdrage leveren en er veel voldoening uit halen.”

RUST EN PRIVACY

De sfeer van de EBK’s contrasteert met die van andere afdelingen van het CSP, waar cliënten een ruime privékamer hebben met eigen sanitair. Het gebouw, waar in 2020 de voormalige locaties De Gantel uit Sliedrecht en Kasperspad in Dordrecht samengingen, heeft brede en hoge gangen met natuurlijke materialen, waar daglicht binnenvalt. ,,Dit geeft rust en privacy”, zegt Hoogland tijdens een ronde door het gebouw. ,,Je zou toch niet zeggen dat hier nu bijna honderd mensen zijn opgenomen? Je hoort amper iets.”

In en rond het CSP bouwen cliënten hun vrijheid en regie weer op. Hoogland. ,,Onze zorg is gericht op herstel en het teruggeven van verantwoordelijkheid. Dus de buitenwereld komt cliënten tegen. Er is weleens overlast. Maar gedrag dat van de norm afwijkt, komt natuurlijk niet alleen bij onze cliënten voor. We nemen elke klacht serieus. Er is nauw contact met de politie, de gemeente en wijk-GGD’er. De relatie met de buurt is voor ons belangrijk en gelukkig positief. Dat is een groot goed, in een tijd waarin mensen allerlei voorzieningen wel nodig vinden maar ze liever niet ‘in hun achtertuin’ willen. Ik heb gemerkt dat Sliedrecht een heel verdraagzame gemeente is. Er zijn hier veel zorginstellingen gevestigd met een regionale functie en we horen er helemaal bij.”

VACATURES
Een kopzorg voor het CSP in Sliedrecht is het personeelstekort. Teammanager zorg Frans Hoogland: ,,We hebben flink wat vacatures, onder meer voor de functies van verpleegkundige, sociotherapeut en psychiater. Zorgpersoneel is nu overal schaars, maar wij kunnen niet tijdelijk afschalen. We moeten altijd honderd bedden kunnen bemensen. Op elk willekeurig moment zijn hier minimaal 25 zorgprofessionals aan het werk. We vangen het tekort op met extra diensten en inhuur, maar veel liever zijn we op sterkte met vaste krachten.” Vacatures zijn te vinden op www.werkenbijyulius.nl. Op 15 februari 2025 houdt het CSP een banenmarkt.