Verkenningsfase afgerond: advies is coalitie Slydregt.NU, PRO Sliedrecht en GroenLinks-PvdA’

SLIEDRECHT Arjen Overbeek heeft zijn verkenningsfase afgerond en is aanwezig in de raadsvergadering van dinsdagavond 2 juni om een toelichting te geven op zijn advies en verslag. Naar aanleiding hiervan is er gelegenheid voor de raad om vragen te stellen. Er is een toelichting op het verslag en een advies gekomen.

Hierin is te lezen: ,,Voordat ik tot een advies kom, spreek in mijn waardering uit aan iedereen die ik de afgelopen weken in Sliedrecht heb mogen ontmoeten. Ik ben door uw raad, uw voorzitter en de onderhandelingsdelegaties open en warm ontvangen en heb genoten van uw passie en betrokkenheid bij uw inzet voor Sliedrecht. Openhartige gesprekken die ik met u heb mogen voerengaven mij de energie en het plezier om deze verkenningsfase te mogen afronden. Sliedrecht is, zoals u zelf aangeeft, het mooiste dorp. Inwoners zijn trots op het dorp en verdienen dan ook een gemeentebestuur dat oog heeft voor de ontwikkelingen in het dorp, onder de mensen en een herkenbare bestuurslijn voor de komende jaren uitzet die past bij de ambities van het dorp.”

GROTE VERANTWOORDELIJKHEID

,,Uw raad als geheel en een nieuw college in het bijzonder dragen daarin een grote verantwoordelijkheid om de verkiezingsuitslag recht te doen. Samen met de inwoners en gebruikmakend van de mogelijkheden die de regio u biedt. Van mijn kant spreek ik de wens uit dat u elkaar blijft opzoeken. Het dorp is veranderd in vergelijking tot 12 jaar toen ik bij u als raadsgriffier vertrok. De wereld verandert. Ook de politieke verhoudingen, qua aantal zetels en omgang met elkaar, in Sliedrecht is anders. Blijf met eenieder in gesprek. Zoek elkaar op. Wees daarin proactief. Ook als het een keer tegenzit. Pak de telefoon, drink koffie of thee en versterk de onderlinge relaties. Dat draagt voor uw inwoners mede bij aan een meer herkenbaar gemeentebestuur. Daarbij mag het best wel eens schuren in gesprekken en debatten. Zonder wrijving immers geen glans. Door het debat kunnen raadsvoorstellen nog beter worden. Zorg daarbij dat anderen binnen en buiten de raad tijdens dat schuren geen krassen oplopen. Dan wordt het lelijk. Ook het resultaat. Sliedrecht verdient uw actieve inzet. In de vorige raadsperiode heeft u hierin al stappen gezet.”

MOGELIJKHEDEN

,,Met een nieuwe raad zijn er wederom mogelijkheden om de draad op te pakken. Uit ervaring weet ik dat uw gemeenteraad, samen met uw raadsvoorzitter en uw raadsgriffier, dit ook kan. Dit alles kan bijdragen om misschien wel op inhoud elkaar meer te kunnen vinden en te begrijpen, de verhoudingen in de raad en tussen coalitie en oppositie verder te verbeteren en bovenal dat uw raad zich nog meer kan richten op de gewenste inhoudelijke ontwikkelingen in en met het dorp, zoals u allen heeft uitgesproken. U krijgt ook een inkijkje in de stappen die zijn gezet en de argumentatie waarom in bepaalde etappes zaken op een bepaalde wijze zijn gelopen. Daarbij heb ik mij mede gebaseerd op de gespreksverslagen van mijn voorgangers en het gesprek met uw raadsvoorzitter. Dank van mijn kant voor hun werk en hun inzet. Ook dank aan alle delegaties dat u zich zo open heeft opgesteld. Dit alles hielp mij en daarmee de gesprekken met de delegatiesenorm bij de doorstart van de opdracht.”

OPEN HOUDING

,,Mij is gevraagd een advies op te stellen gebaseerd op de opdracht. Ik ga in op hoe ik ben gekomen tot de onderstaande adviezen. Er is grote behoefte aan een college met een open houding en bestuursstijl richting, zowel de raad als geheel als richting de oppositiefracties, als naar de inwoners van Sliedrecht toe. Creëer betrokkenheid bij het werk van uw raad en bij het werk van het college. Maak de afstand kleiner. Zoek daarbij nieuwe werkvormen. Dat alles draagt bij aan goede en afgewogen besluiten en een voor inwoners herkenbaar gemeentebestuur. Ik adviseer u dan ook in het vervolgproces een collegeakkoord op hoofdlijnen met heldere uitspraken op te stellen. Ik adviseer geen ‘uitgewerkt tot achter de komma’ akkoord, maar wel een compleet akkoord als het gaat om de belangrijke onderwerpen en de gewenste richting. Daarbij adviseer ik de delegaties in de volgende fase ook bij de andere fracties ruim voor de afronding input op te halen en hen te laten reflecteren op een eerste voorlopig concept in een bijeenkomst om daarna tot een afronding van de formatie te komen. Op deze wijze kan invulling worden gegeven aan een nieuwebestuurscultuur en een collegeakkoord op hoofdlijnen

EERSTE VOORKEURSVARIANTEN BLIJVEN OP TAFEL

,,Voor het komen tot een stabiele en herkenbare coalitie is meer nodig dan alleen het bij elkaar zetten van bestuurders of het tellen van de raadszetels waarop de nieuwe coalitie is gestoeld. Een coalitie dat steunt op een relatief kleine meerderheid in de raad kan stabiel en herkenbaar zijn. Het gaat vooral om hoe de debatten en de onderlinge relaties binnen in de raad en tussen college en raad inde komende periode verlopen. In mijn gesprekken heb ik mij dan ook tot in de laatste fase gericht om de combinatie zo breed mogelijk te maken. Er zijn drie grote spelers in Sliedrecht na 18 maart: gelijk blijver SGP-ChristenUnie (7), winnaarSlydregt.NU (6) en PRO Sliedrecht (4). Waarbij de laatste de ‘nabijheid zoekt’ van GroenLinks-PvdA,en dat is vice-versa. Beide fracties komen samen op 4 plus 1 zetels (5). Deze vier en de delegaties van CDA en VVD hebben allen aangegeven verantwoordelijkheid te willen dragen, elk vanuit hun eigengedachten over de toekomst van Sliedrecht. De brieven van beide verkenners gaven mij al aan, en ook ik heb na een gesprek met de beide grootste partijen moeten constateren, dat deze combinatie SGP-ChristenUnie en Slydregt.NU er niet in zit. Beide delegaties gaven wel aan dat zij graag onderdeel wenst uit te maken van een college. Slydregt.NU wil daarbij graag met PRO Sliedrecht en GroenLinks-PvdA en de delegatie van SGPChristenUnie kiest ervoor om samen met het CDA een combinatie te willen maken met PROSliedrecht en GroenLinks-PvdA. Bij de start van de verkenning door mijn twee voorgangers hadden ook vier delegaties, te weten die van SGP-ChristenUnie, Slydregt.NU, PRO Sliedrecht en GroenLinks-PvdA, gemotiveerd hun eerste voorkeursvarianten aangegeven. Dit is bevestigd in de gesprekken met mijn voorgangers, en ook richting mij in een-op-een gesprekken met deze vier delegaties. Driemaal op rij. En kwam naar voren dat de VVD in geen van de voorkeursvarianten werd vermeld. Het CDA en de SGP-ChristenUnie noemden elkaar alleen in elkaars voorkeursvarianten. In de afgelopen twee maanden is geen verschuiving in de eerste voorkeursvarianten van de vier delegaties gekomen.”

TOENADERING

Ook niet nadat delegaties elkaar zelf hadden opgezocht (buiten de verkenner om) voor een gesprek. Ook was er geen verschuiving op de voorkeursvarianten bij een of meerdere delegaties waarneembaar in de combinatiegesprekken, waarbij ik aanwezig was. Wel werd duidelijk dat alle fracties min of meer inhoudelijk toenadering zochten. Op basis van de verkiezingsuitslag en de wens van eenieder om er uit te komen, kan worden verwacht dat alle delegaties, vasthoudend aan hun eerste voorkeursvariant, weten dat ze min of meer moeten schuiven met hun eigen speerpunten om in een nieuw college te kunnen stappen. Het voortzetten van de huidige coalitie is immers getalsmatig geen optie. Bijvoorbeeld bij de SGPChristenUnie over de zondagsrust, Slydregt.NU over de Spreidingswet/AZC, PRO Sliedrecht over de woningbouw in Noord zonder nu al helder te hebben wat de grenzen in dit schuiven kan opleveren, zo is mij in verschillende gesprekken duidelijk geworden. De inhoudelijke speerpunten zijn geïnventariseerd via gesprekken en gespreksverslagen en kunnen in iedere samenwerkingsvariant in een volgende fase verder worden verdiept en uitgewerkt. In de vele gesprekken die ik in diverse samenstellingen met de delegaties heb mogen voeren, werd steeds duidelijker dat daarmee de sleutel tot een nieuw college ligt bij de fracties van PRO Sliedrecht en GroenLinks-PvdA. Zowel SGP-ChristenUnie als Slydregt.NU heb ik met dit gegeven in het combinatiegesprek geconfronteerd. Met in het achterhoofd dat de delegaties van SGP-ChristenUnie en het CDA elkaar vasthielden. De delegaties van PRO Sliedrecht en GroenLinks-PvdA hadden in gesprekken met mijn voorgangers hun beider voorkeursvariant doorgegeven, te weten Slydregt.NU, PRO Sliedrecht en GroenLinks-PvdA. Dit werd herbevestigd in de een-op-een gesprekken op 18 mei.”

INHOUDELIJKE WENSEN

 ,,In de twee gesprekken samen met PRO Sliedrecht en GroenLinks-PvdA en resp. Slydregt.NU en SGPChristenUnie kwamen diverse inhoudelijke wensen en mogelijkheden en bestuursstijlen op tafel. Daarbij hebben de delegaties van PRO Sliedrecht en GroenLinks-PvdA hun zorg gedeeld over de recente gebeurtenissen en dit samen uitgebreid met de delegatie van Slydregt.NU besproken. Zo ook over de bestuursstijl in raad en in coalities in de afgelopen jaren met SGP-ChristenUnie. In de gesprekken met PRO Sliedrecht en GroenLinks-PvdA op 20 mei gaven beide aan dat zij, ook nagesprekken met hun achterbannen, de variant met Slydregt.NU het onderzoeken waard vinden. Dit mede doordat beide fracties verwachtten meer van hun inhoudelijke wensen met Slydregt.NU dan met SGP-ChristenUnie kan worden gerealiseerd en daarbij aangegeven dat zij minder verwachten van SGP-ChristenUnie, zeker in combinatie met het CDA, dat echt verandering komt in wat er volgens hen in Sliedrecht moet worden inhoudelijk opgepakt en veranderd. Echter de onrust van het weekend van 9 mei en daarna lag ‘zwaar op de maag’. Daarom heb ik PROSliedrecht en GroenLinks-PvdA aangegeven dat voordat ik kan beginnen aan een eindadvies ik het wenselijk acht om een korte schriftelijke intentieverklaring over Spreidingswet/AZC te hebben, zonder nu al te gaan formeren. De dagen erna ontving ik de volgende verklaring: “Partijen spreken uit dat de opvang van vluchtelingen gebeurt overeenkomstig de geldende wet- en regelgeving. De eerder gemaakte afspraken met de gemeente Alblasserdam over het huisvesten van statushouders in ruil voor het realiseren van extra opvangplekken in Sliedrecht wordt heroverwogen. Onvoorziene omstandigheden die buiten de geldende wet- en regelgeving vallen worden ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd”, ondertekend door de delegaties van Slydregt.NU, PRO Sliedrecht en GroenLinks-PvdA.”

ONDERLING VERTROUWEN

,,Voor de volgende stap is onderling vertrouwen in elkaar en de wens om eruit te komen essentieel. De drie delegaties hebben dit tegen mij op donderdag 28 mei onomwonden uitgesproken. Echter, de ‘inhoudelijke’ weg om te komen tot een nieuw college en een collegeakkoord zal niet eenvoudig zijn. Dat zou idem gelden wanneer in dit advies een andere kerncombinatie van SGP-ChristenUnie, PROSliedrecht en GroenLinks-PvdA voor zou liggen. Met de kanttekening dat SGP-ChristenUnie en CDA elkaar houden. Alles overziend betekende dit voor nu mijns inziens nog geen akkoord. De kerncombinatieSlydregt.NU, PRO Sliedrecht en GroenLinks-PvdA vormt wel een meerderheid, zoals in meer gemeenteraden in het land. Een grotere meerderheid was en is gewenst. Maar wanneer de twee grootste partijen er samen niet uitkomen, en een van hen met andere fracties elkaar wel vinden om hun verkiezingsprogramma’s te verwezenlijkheden, daarbij onderling vertrouwen uitspreken en samen aangeven verantwoordelijkheid te willen nemen om het dorp te gaan besturen, ligt er weinig meer in de weg om te komen tot de volgende stap. Vrijwel gelijktijdig met de verklaring kwam het bericht van de CDA-delegatie bij mij binnen dat de wethouderskandidaat heeft “laten weten zich niet opnieuw beschikbaar te stellen voor een nieuwebestuursperiode.” En dat “Rens den Besten aangewezen als CDA-kandidaat voor het wethouderschap, mocht het CDA opnieuw deel gaan uitmaken van een college” is door bestuur en fractie. Dat heeft mij doen besluiten om een gesprek met Slydregt.NU, PRO Sliedrecht, CDA en GroenLinksPvdA te arrangeren. De twee actuele gebeurtenissen van vrijdag 22 mei en de gelegenheid van het Pinksterweekend voor alle delegaties om nog een keer goed na te denken over de toekomst van Sliedrecht en hun rol met andere fracties hierin, zou misschien tot beweging in de voorkeursvariantenkunnen leiden. Het is immers de moeite waard voor Sliedrecht om ook deze combi van vier delegatiesmet elkaar in gesprek te brengen. Niet alleen getalsmatig om een bredere coalitie te vormen, maar het gesprek zou ook een inhoudelijke verrijking kunnen bieden. Helaas heeft de CDA-delegatie met redenen geen gebruik willen maken van dit verzoek, en bleef bij haar keuze van de combinatie SGPChristenUnie, PRO Sliedrecht, CDA en GroenLinks-PvdA. Ook in telefonisch contact met delegatieleider van het CDA kon ik niet anders constateren dat dit voor hen dé optie was.”

LAATSTE POGING

,,Daarmee kon de laatste poging om beweging te krijgen in de eerste voorkeursvarianten en met elkaar in gesprek te gaan om de oude relaties ‘oppositie’ en ‘coalitie’ te doorbreken niet worden gerealiseerd. Het is duidelijk dat we aan het eind van de verkenningsfase zijn gekomen. De kerncombinatie vanSlydregt.NU, PRO Sliedrecht en GroenLinks-PvdA is op dit moment de enige variant die op een meerderheid in de raad kan rekenen, en daarmee de formatiefase kan laten starten. En ja, deze is smal én gebaseerd op een democratische meerderheid. Echter, hoewel de gesprekken met alle delegaties geen verandering bij de zes hebben opgeleverd in hun voorkeursvariant, werd gaande de gesprekken het wel steeds duidelijker dat men in meer of minderen mate een andere bestuursstijl wenst. Sommige fracties hebben daar al concrete gedachten bij, andere zijn gestart om dit te verkennen. Ook dat álle fracties min of meer inhoudelijk ruimtebieden in hun eigen speerpunten. Laat deze twee punten ook de opbrengst zijn van deze gesprekken en laat de volgende fase daarvan dan ook tot voorbeeld zijn. Mijn voorstel is dan ook dat de delegaties van Slydregt.NU, PRO Sliedrecht en GroenLinks-PvdA hun speerpunten uitwerken tot een eerste voorlopig concept van een ‘inhoudelijke hoofdlijnen memo’ en dit voorleggen in een vergadering met alle fracties.”

EINDADVIES VOOR DEZE FASE

,,Als verkenner kan ik u laten weten dat de drie delegaties van Slydregt.NU, PRO Sliedrecht en GroenLinks-PvdA meer dan nadrukkelijk de wens hebben uitgesproken dat verandering noodzakelijk is in het gemeentebestuur en voor het dorp Sliedrecht. Niet als een doel op zich, maar een basis om een aantal inhoudelijke dossier te aan te passen. Zij hebben vertrouwen in elkaar uitgesproken om de gesprekken gezamenlijk voort te zetten en om als kerncombinatie de volgende fase in te gaan, waarbij zij ook met alle andere fracties inhoudelijk in gesprek willen gaan. Ik adviseer uw raad dan ook om: a) de delegaties van Slydregt.NU, PRO Sliedrecht en GroenLinks-PvdA de ruimte te bieden om deze kerncombinatie verder inhoudelijk te verdiepen, gebruikmakend van de ambtelijke ondersteuning, en daarmee de verkenningsfase te beëindigen; b) de ‘pre-formatiefase’ te starten en af te ronden met een eerste voorlopig concept van een ‘inhoudelijke hoofdlijnen memo’; c) een participerend moment te creëren om het eerste voorlopige concept van deze driedelegaties in een bijeenkomst te presenteren en daarover het gesprek te voeren met uw raad, zodat input kan worden opgehaald bij uw raad, het maatschappelijk middenveld en de inwoners van Sliedrecht; d) en direct daarna de eigenlijke eindformatiefase te starten met als doel een collegeakkoord op hoofdlijnen, inclusief een financiële paragraaf, en een voorstel voor te benoemen wethouderskandidaten aan uw raad te presenteren, bij voorkeur vóór het zomerreces. Indien er geen bezwaren zijn zal ik de te voeren gesprekken in de preformatie en eindformatie als formateur daar waar nodig begeleiden .Dank aan allen met wie ik de afgelopen weken heb mogen spreken en mij in de gelegenheid hebben gesteld om te komen tot dit tussenadvies voor uw gemeenteraad, in het bijzonder het griffieteam. Zonder u allen had ik deze taak niet kunnen uitvoeren. Ik wens u alle wijsheid en veel succes met het vervolgproces.”