Echt Sliedrechts - Dienstplicht

Pas las ik er iets over in het nieuws: de brief over de opschorting van de dienstplicht en wat die precies betekent. Ik kende die term ‘opschorting van de dienstplicht’ al van mijn echtgenoot - die deze week 47 wordt - en daarmee de eerste lichting jongens was die niet meer in dienst hoefde. Vanaf 1 mei 1997 werd die dienstplicht opgeschort en daardoor hoefden jongens niet meer daadwerkelijk in militaire dienst. De brief gold en geldt als registratie, zodat bij echte paniek duidelijk is dat je toch opgeroepen kan worden om het vaderland te verdedigen. Belangrijkste redenen voor de opschorting waren het wegvallen van de directe militaire dreiging toen de Sovjet-Unie uiteen viel. Op dat moment was er meer behoefte aan een professionele krijgsmacht in plaats van een leger met dienstplichtigen.

Diezelfde brief als mijn man kreeg, krijgt elke jongere in het jaar dat hij of zij zeventien wordt. Ook meiden krijgen sinds 1 januari 2020 deze brief. En opeens dacht ik aan het feit dat die brief hier over krap twee jaar ook op de mat valt. Voor mijn dochter. Ze is nu vijftien, druk met haar vriendinnen en vriendje, haar telefoon, haar baantje, soms met school en de vraag wat we vanavond eten. Militaire dienst staat niet per se hoog op haar lijstje.

Dat vrouwen ook meegenomen worden in die dienstplicht lijkt logisch. Tot ik me realiseerde dat er in feite nooit een debat over is geweest. Geen grote maatschappelijke discussie waarin vrouwen zelf konden zeggen: ja, dit willen wij. Of juist: wacht even. De mannenregeling werd gewoon - zomaar - ook de vrouwenregeling. Broederdienst werd broeder- én zusterdienst. Klaar en door naar het volgende punt op de agenda.

Nu denk ik dat mijn dochter die dienstplicht prima zou kunnen vervullen. Ze is sterker dan ze zelf denkt, superslim en meer vastberaden dan ik soms zou willen. Maar tussen ‘kunnen’ en ‘willen’ zit een heel groot verschil. En tussen ‘gelijke behandeling’ en ‘échte gelijkheid’ ook. Want gelijkheid betekent toch niet alleen dezelfde plichten opleggen, maar ook samen besluiten welke plichten dat zijn?

Deze week is de Nationale Dodenherdenking en vieren we Bevrijdingsdag. In een wereld die de laatste jaren alleen maar meer verhardt en waar op steeds meer plekken oorlog en onrust is. Mijn kinderen mogen dan 15, 13 en 10 zijn, maar ze zijn niet gek. Regelmatig zijn die onrust en verharding onderwerp van gesprek. Niet altijd zwaar en ingewikkeld. Maar wat kun je zelf doen om mild te zijn naar je medemens en waar trek jij je grenzen? Hoe ben je gewoon een leuk mens? En kan de oorlog ook hier komen en wat doen we dan? En waarom is het zo belangrijk om stil te staan bij deze gedenk- en feestdag?

En ik? Ik weet het ook niet altijd. Ik kan alleen maar hopen dat ze geen van drie ooit aan de bak moeten. Dat die brieven op de mat vallen als een ‘waarvan akte’.

Marjanne Dijkstra