Sliedrecht in oorlogstijd - “Nederland is vrij!”

SLIEDRECHT Nergens in West-Europa duurde de bevrijding langer dan in Nederland. Een bevrijding die in september 1944 in Limburg zou beginnen en die pas op 11 juni 1945 zou eindigen op Schiermonnikoog. Toen de bevrijding van West-Nederland op zich liet wachten, onder ander door het mislukken van Operatie Market Garden, vormde de Biesbosch vanaf november 1944 het grensgebied tussen bezet en bevrijd Nederland. Hierdoor kwam Sliedrecht pal aan de frontlinie te liggen en werd het een belangrijke plek van waaruit vele overtochten zijn gemaakt door de liniecrossers die met gevaar voor eigen leven militaire inlichtingen, onderduikers, voedsel en medicijnen vervoerden.

door Laurens Koppelaar

Hoewel Sliedrecht niet letterlijk is bevrijd bereikte op de avond van vrijdag 4 mei 1945 via de radio in Sliedrecht het nieuws waarop iedereen al zo lang wachtte:

“Landgenoten wij herhalen het bericht waarop wij allen zo lang hebben gewacht. Veldmaarschalk Montgomery heeft aan generaal Eisenhouwer medegedeeld dat alle Duitse strijdkrachten in Nederland, in het Noord-Westelijkgedeelte van Duitsland, en in Denemarken met inbegrip van Helgoland en de Friese eilanden hebben gecapituleerd. Zij hebben zich overgegeven aan de 21ste legergroep. Morgenvroeg 8.00 uur dubbele Britse zomertijd zal de capitulatie van kracht worden voor wat betreft die strijdkrachten die tegenover de 21ste groep staan. Landgenoten Nederland is vrij”. Om 18.30 uur die avond was op de Lüneburger Heide (in Duitsland) het capitulatiedocument getekend waarmee het Duitse opperbevel de overgave in deze gebieden aanvaarde. En dit terwijl Adolf Hitler het Duitse volk de opdracht had gegeven om tot het bittere eind door te blijven vechten, terwijl hij zelf op 30 april 1945 zelfmoord pleegde in zijn ondergrondse bunker in Berlijn.

“Om 9 uur hedenavond kwam het groots ogenblik, waarop wij bijna 5 jaar hebben gewacht.” Zo schreef de al eerdergenoemde Sliedrechtse politieman die dag in zijn dagboek. Het bericht had zich vliegensvlug door Sliedrecht verspreid en bracht een hoop emoties los. Zingende rijen Sliedrechters trokken door de straten. Oranje versieringen werden tevoorschijn gehaald en hier en daar werd de Nederlandse driekleur uitgehangen. Tot laat in de avond was het druk op straat en vooral in de Oranjestraat ging het er vrolijk aan toe. Voor de burgemeesterswoning (Burg. Langeveldplein 2) werd spontaan een vreugdevuur gemaakt waaromheen gedanst werd en vaderlandse liederen werden gezongen. Hoewel de Duitse militairen die in Sliedrecht waren zich afzijdig hielden leek het even heel goed mis te gaan. Vanuit de overkant van de rivier openen Duitse militairen het vuur op een groep Sliedrechters die op de Merwesingel stonden. Gelukkig raakt hierbij niemand gewond, maar het laat wel zien dat zolang de laatste Duitse militair nog niet uit Sliedrecht vertrokken is, het oorlogsgevaar nog niet geweken is.

“Vrede! Wat een prachtig woord, waarvan we de betekenis nog niet ten volle kunnen beseffen. God zij gedankt dat het zoo ver is mogen komen.” Met die woorden begon de politieman de volgende dag zijn dagverslag in zijn dagboek. Die dag is het alweer vroeg druk op straat en de oranje en rood-wit-blauwe versieringen waren massaal tevoorschijn gehaald. Toen de klok 8.00 uur aantikte werd de Nederlandse driekleur massaal uitgehangen. Verder gebeurde er die dag nog weinig, want het zou nog enige dagen duren voordat de eerste Canadezen Sliedrecht aandeden. Wel was burgemeester Popping die dag in Sliedrecht teruggekeerd nadat hij vanaf zijn vertrek uit Sliedrecht in 1943 ondergedoken had gezeten. Hij volgde NSB-burgemeester Dhont op nadat hij uit zijn functie was gezet en (op 8 mei) was opgepakt en gevangengezet. Op maandag 7 mei werd al het politiepersoneel tot nader order naar huis gestuurd door burgemeester Popping. Een zuiveringscommissie heeft hierna onderzoek gedaan naar hun persoonlijke stellingnames en werkwijzen tijdens de oorlogsjaren. Dit als onderdeel van de zuivering van het overheidspersoneel.

Op 15 mei 1945 werd in Sliedrecht het eerste huwelijk van na de bevrijding gesloten door burgemeester Popping. Papendrechter Pleun Visser trouwde met de Sliedrechtse Arina Monster. De bruid droeg een bruidsjurk gemaakt van een Duitse parachute en een trouwboeket gemaakt van verse bloesemtakken. De bruidegom droeg een Engels uniform. Omdat Pleun Visser lid was van het verzet, vormde verzetsleden een erehaag met hun stenguns over hun schouder. Ook op de groepsfoto van de bruidegom met zijn mede verzetsleden voor de muziektent zijn verschillende soorten wapens te zijn.

Dit was alweer het allerlaatste verhaal in de serie verhalen over Sliedrecht in oorlogstijd. Meer informatie en (persoonlijke) verhalen zijn te vinden op www.sliedrechtinoorlogstijd.nl, waar ook steeds nieuwe informatie en (persoonlijke) verhalen aan toegevoegd zullen worden.