Onderzoeksraad Voor Veiligheid: burgers beter beschermen tegen industriële veiligheid

SLIEDRECHT De gezondheid van omwonenden van industrie verdient betere bescherming door bedrijven, lokale overheden en omgevingsdiensten. Dat stelt de Onderzoeksraad voor Veiligheid in een rapport ‘Industrie en Omwonenden’, dat donderdag uitkwam. De Onderzoeksraad stelt dat lokale overheden en omgevingsdiensten niet alle beschikbare middelen gebruiken om de uitstoot van de industrie te verminderen en bedrijven te houden aan bestaande normen en regelgeving. Ook toetsen zij gezondheidsrisico’s niet systematisch en hebben niet altijd een compleet beeld van de uitstoot. Het onderzoek van de Raad begon bij Tata Steel in IJmuiden en werd later uitgebreid naar Chemours in Dordrecht en Asfalt Productie Nijmegen.

De Onderzoeksraad stelt: ,,De drie onderzochte bedrijven verschillen onderling sterk in omvang en in impact op de omgeving. Wel ziet de Raad dat de drie onderzochte bedrijven doorgaans zelf weinig initiatief nemen om hun uitstoot meer te beperken dan is toegestaan in de vergunning. De eenzijdige focus op de vergunning is volgens de Onderzoeksraad kwetsbaar. Het is niet altijd voldoende om te zorgen dat de blootstelling van omwonenden aan schadelijke uitstoot laag genoeg blijft. Uitstoot die na technische aanpassingen overblijft wordt nu gezien als veilig, tenzij wordt aangetoond dat het onveilig is. De bewijslast om aan te tonen dat een stof vanaf een bepaalde concentratie schadelijk is, ligt bij de overheid. De Raad stelt vast dat de overheid vaak reactief reageert als gevolg van gebrek aan kennis, capaciteit en gevoel van urgentie. Zo kan schadelijke uitstoot lang voortduren.”

De Onderzoeksraad startte het onderzoek naar aanleiding van berichten van omwonenden. Hierin deelden zij hun zorgen over hun veiligheid en gezondheid vanwege de industrie in hun omgeving. Bij hun lokale overheid en het betreffende bedrijf kregen zij naar hun mening geen gehoor voor hun zorgen. Overheden en bedrijven weten niet altijd goed raad met de zorgen van omwonenden. Zij vervallen in procedurele antwoorden zoals ‘het bedrijf voldoet aan de vergunning’. Wanneer bewoners of media de druk verder opvoeren reageren overheden en bedrijven wel, maar niet op de manier waardoor omwonenden zich gehoord voelen en hun bezorgdheid vermindert. Nog steeds komen de gezondheidsrisico’s dan niet in beeld en komt er geen nieuwe aanpak om risico’s beter te beheersen. Het wantrouwen tegen de overheid en bedrijven vindt hier zijn oorsprong.

De Raad constateert een reactieve houding van zowel bedrijven als overheden in de bescherming van de gezondheid van omwonenden tegen schadelijke industriële stoffen. De Raad stelt dat bedrijven de verantwoordelijkheid hebben om inzicht te geven in de bijdrage van hun uitstoot aan de gezondheidsrisico’s van omwonenden. Bedrijven moeten een actievere rol spelen in het delen van kennis over hun uitstoot en het verlagen van de uitstoot, ook als deze na verloop van tijd pas schadelijk blijkt te zijn. Lokale overheden en omgevingsdiensten moeten het huidige stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving beter inzetten om de gezondheid van omwonenden te beschermen. Hiervoor is een beter kennisniveau nodig om een gelijkwaardige gesprekspartner van de industrie te kunnen zijn, en een proactieve houding om de vergunning actueel te houden. Voor omwonenden telt wat de gevolgen zijn van de blootstelling aan schadelijke stoffen van uitstoot. Deze blootstelling moet volgens de Raad vertrekpunt zijn voor alle partijen. Dit is extra belangrijk bij stoffen die niet natuurlijk afbreken in de omgeving, want die blootstelling kan lang voortduren. Dat betekent dat vaker en meer systematisch moet worden vastgesteld waaraan omwonenden precies worden blootgesteld en welke gezondheidsrisico’s dat met zich meebrengt. Ten slotte roept de Raad de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat op om samen met het kabinet de lokale overheid te ondersteunen met onder andere kennis, capaciteit en uitvoerbare, eenduidige wetgeving.

REACTIE CHEMOURS

Chemours stelt in een reactie: ,,Chemours wil een goede buur in onze gemeenschap zijn. Daarom zijn we continu bezig om de impact op onze omgeving zo klein mogelijk te houden terwijl we materialen produceren die essentieel zijn voor het functioneren van de 21e eeuwse samenleving. We blijven daarom investeren in maatregelen die onze emissies significant verder verlagen. Daarbij werken we zo goed mogelijk samen met de overheid in het stellen én behalen van ambitieuze milieudoelen. Ook zoeken we actief de dialoog met de mensen om ons heen.”

,,De Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft een gedegen en onbevooroordeeld onderzoek uitgevoerd, waaraan Chemours alle medewerking heeft verleend. De Onderzoeksraad bevestigt dat Chemours omtrent de emissie van HFPO-DA (GenX-stof) heeft gedaan wat vanuit de overheden werd vereist. De Onderzoeksraad merkt op dat de in 2018 aangekondigde maatregelen van Chemours om de emissies met meer dan 99% te verminderen ertoe hebben geleid dat het uiteindelijke emissieniveau lager is dan de aanvankelijke inzet van het bevoegd gezag.”

,,Chemours ziet dit als het resultaat van een constructieve en professionele samenwerking met toezichthouder DCMR. Intussen werken we hard verder aan ons programma om overige emissies van gefluoreerde stoffen met minimaal 99% te verminderen, met als tussendoelstelling een vermindering met 80% voor het eind van dit jaar.”

,,We onderkennen dat er desondanks omwonenden zijn met zorgen en vragen. Die adresseren we door het aangaan van de dialoog – onder andere via de Burenraad - en het toegankelijk presenteren van informatie op basis van de wetenschappelijke feiten. Onze 500 betrokken medewerkers in Dordrecht werken elke dag aan het veilig uitvoeren van de productieprocessen en milieumaatregelen. Zo zorgen zij voor de verantwoorde productie van essentiële materialen voor vele producten in ons dagelijks leven, waaronder levensreddende medische toepassingen, snelle 5G communicatiemiddelen, warmtepompen en elektrische voertuigen en de productie van groene waterstof.”

,,Chemours is zich terdege bewust van de belangrijke en verantwoordelijke taak om dit elke dag opnieuw te realiseren en verder te verbeteren, in lijn met de aanbevelingen van de Onderzoeksraad en onze eigen missie en visie. Chemours blijft doorgaan op het ingeslagen pad van het terugdringen van zijn emissies. Naast het minimaliseren van de emissies van gefluoreerde stoffen betreft dat ook het verminderen van onze CO2-voetafdruk en het ontwikkelen van technologie waarmee we nog duurzamer kunnen produceren. De kennis en inzichten die we daarbij vergaren, delen we met de overheid en andere belanghebbenden.”

Meer weten? Lees dan ons complete Chemours-dossier met al het nieuws en de achtergronden.