Echt Sliedrechts - Ieder voor zich

‘We zijn het collectief kwijtgeraakt’. Deze uitspraak kwam ik pas ergens tegen. Het collectief, daarmee wordt dan bedoeld: het besef dat je onderdeel uitmaakt van de (mondiale) samenleving. Volgens mij kwam het voorbij in een aflevering van de podcast ‘Dit dus’ waarin het over rijkdom ging. Ik bleef kauwen op deze woorden. Ze hadden het over wat rijkdom met je kan doen. Dat je de mensen om je heen vergeet. Een groter huis bouwt. Met een schutting er omheen. Want stel je voor dat iemand jouw spullen afpakt.

Als zo’n zinnetje eenmaal in je hoofd zit, dan kom je het ineens overal tegen. De protesten in het dorpje Albergen. De spandoeken, de boosheid van mensen die bang zijn voor asielzoekers. De mensonterende toestanden in Ter Apel. Men vindt dat vluchtelingen opgevangen moeten worden, maar ‘not in my backyard’. Ons huis heet Europa. Onze schutting heet Frontex. ‘We zijn het collectief kwijtgeraakt’.

Ik denk aan de lange wachtrijen op Schiphol. We vinden allemaal dat er minder CO2-uitstoot moet zijn, maar een vliegreisje moet er toch af kunnen. Na twee jaar corona moesten we er allemaal nódig uit. Toch? Maar nu moet ik eerlijk zijn. Ik ben zelf ook weer naar Italië gereden. Wat was het heerlijk om weer in de bergen te zijn. Ik heb me nauwelijks druk gemaakt over benzineprijzen, vluchtelingen of het klimaat. Dus ben ik zelf net zo goed van het ‘ieder voor zich’. Maar het klopt niet. Het wringt. Het schuurt. Je ziet het terug in de Tweede Kamer. In de onwil om samen te werken. Korte lontjes. (Ja hoor daar zijn ze.) Je komt het tegen in de kerk. (Daar zijn ze ook.) Vanuit een loopgraaf wordt de ander in een vakje geplaatst.

Dat klinkt allemaal niet erg veelbelovend. Toch wijst ook dit probleem zelf al de weg naar de oplossing. Er is altijd een weg naar het collectief. Gewoon: je verdiepen in de ander. Elkaar opzoeken. Het gesprek aangaan. Echt luisteren. Samen de schouders eronder zetten. Net als Sliedrechtse baggeraars. En toch echt onze leefstijl matigen. Zij aan zij. In plaats van ieder voor zich.

Geert van Dijk